Quy trình rửa tay nhân viên nhà hàng gói trong năm bước: làm ướt tay, lấy xà phòng, chà ít nhất 20 giây, xả sạch dưới vòi, lau khô bằng khăn sạch. Ở lavabo bếp, khăn sạch nên là khăn giấy dùng một lần. Nhân viên rửa tay trước khi chế biến, sau khi đi vệ sinh, khi đổi việc, khi chuyển từ đồ sống sang đồ ăn liền và trước khi đeo găng. Muốn cả bếp làm đều tay, cần một lavabo riêng để rửa tay, có đủ xà phòng, khăn giấy, thùng rác và bảng nhắc.

Nội dung bài viết
Bài tổng hợp từ hướng dẫn của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ), poster “How to Handwash?” của WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) và Food Code 2022 của FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ). Food Code là bộ quy tắc mẫu cho các địa phương ở Mỹ, không phải quy định tại Việt Nam; bạn dùng làm khung tham khảo.
Nhân viên nhà hàng phải rửa tay vào những lúc nào?
Rửa ngay trước khi đụng vào thực phẩm, và rửa lại mỗi khi tay vừa chạm vào thứ có thể làm bẩn. Food Code của FDA liệt kê các thời điểm nhân viên thực phẩm phải rửa tay:
- Ngay trước khi chế biến, gồm làm với thực phẩm để hở, thiết bị và dụng cụ sạch, đồ dùng một lần chưa bọc.
- Sau khi đi vệ sinh.
- Sau khi chạm vào phần cơ thể khác ngoài bàn tay sạch, như mặt, tóc.
- Sau khi ho, hắt hơi, dùng khăn giấy, hút thuốc, ăn hoặc uống.
- Sau khi cầm thiết bị, dụng cụ bẩn.
- Trong lúc chế biến, mỗi khi cần để bỏ chất bẩn và tránh nhiễm chéo khi đổi việc.
- Khi chuyển giữa làm đồ sống và làm đồ ăn liền.
- Trước khi đeo găng tay để làm với thực phẩm.
- Sau những việc khác làm bẩn tay.
CDC thêm vài mốc dễ nhớ: trước, trong và sau khi chuẩn bị thức ăn; trước và sau khi ăn; sau khi hỉ mũi, ho, hắt hơi; sau khi chạm vào rác.
Quy ra việc hằng ngày, bạn có thể dạy nhân viên theo bảng dưới. Cột ví dụ là gợi ý của chúng tôi, mỗi quán tự thêm việc riêng.
| Thời điểm (theo FDA, CDC) | Ví dụ trong nhà hàng |
|---|---|
| Trước khi chế biến | Vào ca, trước khi sơ chế rau, chia món, pha đồ uống |
| Chuyển từ đồ sống sang đồ ăn liền | Ướp thịt sống xong chuyển sang trộn gỏi, bày đĩa |
| Sau khi đi vệ sinh | Bếp, phục vụ, quầy bar trước khi quay lại vị trí |
| Sau khi cầm dụng cụ bẩn | Dọn bàn, bưng chén bẩn về khu rửa rồi quay lại bưng món |
| Sau khi chạm vào rác | Đổ rác, thay túi rác |
| Sau khi ho, hắt hơi, ăn uống | Ăn cơm ca, hút thuốc xong trở vào bếp |
| Sau việc khác làm bẩn tay | Cầm tiền, điện thoại, lau sàn, bê thùng hàng |
| Trước khi đeo găng | Đeo găng để chia món, cuốn gỏi |
Đang dựng trạm rửa tay cho bếp và cần gợi ý vật tư? Nhắn Zalo 0903 004 112.
Các bước rửa tay đúng cách gồm những gì?
CDC tóm quy trình thành năm bước, dễ dạy cho nhân viên mới:
- Làm ướt. Làm ướt tay bằng nước sạch đang chảy, ấm hay lạnh đều được, tắt vòi rồi lấy xà phòng.
- Tạo bọt. Xoa hai tay vào nhau với xà phòng cho nổi bọt.
- Chà ít nhất 20 giây. Chà khắp hai bàn tay, theo các động tác ở mục dưới.
- Xả sạch. Xả kỹ dưới vòi nước sạch đang chảy.
- Lau khô. Lau bằng khăn sạch hoặc máy sấy tay.
Food Code của FDA kỹ hơn ở bước chà: chà mạnh ít nhất 10 đến 15 giây, chú ý dưới móng tay, đầu ngón, kẽ ngón và cả phần cánh tay để trần. Xả xong thì lau khô ngay.
Chà tay thế nào cho đủ các mặt?
Khi vội, rất dễ chỉ chà hai lòng bàn tay rồi xả nước, bỏ sót mu tay, ngón cái và đầu ngón. Poster của WHO chia phần chà thành sáu động tác:
- Chà hai lòng bàn tay vào nhau.
- Lòng bàn tay phải chà lên mu bàn tay trái, các ngón đan vào nhau, rồi đổi tay.
- Hai lòng bàn tay áp nhau, các ngón đan vào nhau.
- Mặt sau các ngón tay áp vào lòng bàn tay kia, các ngón móc vào nhau.
- Nắm ngón cái trái trong lòng bàn tay phải, xoay tròn, rồi đổi tay.
- Chụm đầu ngón tay phải, xoay tới lui trong lòng bàn tay trái, rồi đổi tay.
Rửa tay bao lâu là đủ?
Ba nguồn ghi ba con số, nhưng mỗi con số đo một đoạn khác nhau:
| Nguồn | Con số | Đo đoạn nào |
|---|---|---|
| CDC | Ít nhất 20 giây | Thời gian chà tay |
| FDA Food Code 2022 | Ít nhất 20 giây, trong đó chà mạnh ít nhất 10–15 giây | Toàn bộ việc làm sạch tay và cánh tay |
| WHO | 40–60 giây | Cả quy trình, từ làm ướt tới lau khô |
Cách dạy dễ nhớ: chà ít nhất 20 giây theo CDC, làm đủ sáu động tác của WHO. Mốc 40–60 giây cho cả lượt của WHO giúp quản lý ca nhận ra lượt rửa nào quá vội.
Ở lavabo bếp, bình gắn tường giữ xà phòng ở một chỗ cố định, không để chai nằm trên mặt bồn ướt. Theo hãng công bố, bình Roto RT800 treo tường, dạng nhấn, dung tích 800 ml; bình Roto RT811 dùng cảm ứng, không cần nhấn, dung tích 1000 ml. Xà phòng rửa tay Roto Care500 đóng can 5 lít, hương thảo mộc, dùng để châm bình. Các mã xem ở nhóm hoá chất và vật tư vệ sinh.

Vì sao nên lau khô tay bằng khăn giấy dùng một lần?
Vì khăn giấy dùng một lần vừa lau khô tay, vừa làm tấm chắn khi tắt vòi, mở cửa, rồi bỏ đi. Với lavabo rửa tay, Food Code liệt kê các phương án lau khô: khăn dùng một lần cho từng người, hệ khăn liên tục cấp đoạn khăn sạch, máy sấy tay khí nóng hoặc máy sấy luồng khí mạnh. Một chiếc khăn vải treo cạnh bồn, cả ca ai cũng lau vào, không nằm trong danh sách này. Bài này chỉ nói khăn lau tay ở lavabo, không bàn khăn lau bàn, lau dụng cụ.
Food Code cho phép nhân viên dùng khăn giấy dùng một lần, hoặc tấm chắn sạch tương tự, khi chạm vào tay vặn vòi hay tay nắm cửa nhà vệ sinh, để tay vừa rửa không bẩn lại. Poster WHO cũng ghi: lau khô kỹ bằng khăn dùng một lần, rồi dùng khăn đó tắt vòi.
Cách làm tại lavabo:
- Rút khăn, lau khô lòng bàn tay, mu tay và kẽ ngón.
- Giữ khăn trong tay, dùng khăn vặn tắt vòi nếu là vòi vặn tay.
- Ở nhà vệ sinh nhân viên, dùng khăn cầm tay nắm cửa khi đi ra.
- Bỏ khăn vào thùng rác có nắp. Food Code ghi lavabo có khăn dùng một lần thì phải có thùng rác.
Theo hãng công bố, khăn giấy đa năng Roto RT20-2 có tờ 190×195mm, 102 tờ mỗi gói; An Khang AK20-2 có tờ 195×190mm, 2 lớp, 102 tờ mỗi gói; cả hai trắng, dai, không tan trong nước. Các mã khác xem ở trang khăn giấy lau tay.

Trạm rửa tay gần bếp cần những gì và đặt ở đâu?
Một trạm rửa tay gồm lavabo chỉ dùng để rửa tay, đặt gần chỗ nhân viên làm, có xà phòng, khăn lau tay, thùng rác và bảng nhắc. Bảng dưới đối chiếu từng món với Food Code.
| Món | Food Code ghi gì | Gợi ý vật tư, cách làm |
|---|---|---|
| Vị trí | Thuận tiện cho nhân viên ở khu chế biến, khu chia món, khu rửa chén; trong hoặc ngay sát nhà vệ sinh | Bếp dài có thể cần thêm lavabo gần khu chia món |
| Chỉ để rửa tay | Lúc nào nhân viên cũng tới được; không dùng vào việc khác. Không rửa tay ở bồn sơ chế, bồn rửa chén, bồn đổ nước lau sàn | Không chất xô, chảo, thùng hàng chắn lối |
| Xà phòng | Mỗi lavabo hoặc cụm 2 lavabo liền nhau có xà phòng | Bình Roto RT800 hoặc RT811, châm xà phòng Roto Care500 |
| Lau khô | Khăn dùng một lần, hệ khăn liên tục hoặc máy sấy | Hộp đựng giấy lau tay Roto RT8038A với khăn RT20-2 hoặc AK20-2 |
| Thùng rác | Lavabo có khăn dùng một lần phải có thùng rác | Thùng rác inox có nắp, 15 lít |
| Bảng nhắc | Bảng hoặc poster nhắc rửa tay ở lavabo nhân viên dùng, dễ thấy | Xem mẫu chữ ở mục dưới |
Gợi ý bố trí quanh lavabo
- Bình xà phòng gắn trên hoặc cạnh bồn, vừa tầm tay.
- Hộp khăn gắn sát bên, tránh vùng nước bắn từ vòi, để tay ướt rút khăn tại chỗ, nước không nhỏ dọc lối đi.
- Thùng rác đặt dưới hộp khăn hoặc gần cửa ra.
- Bảng nhắc treo ngang tầm mắt, ngay trên hoặc cạnh lavabo.
- Lối tới lavabo để thông thoáng, không dùng bồn để ngâm chén, rã đông.
Theo hãng công bố, hộp đựng giấy lau tay Roto RT8038A bằng nhựa ABS, kích thước H380 × W280 × D110mm. Hộp đựng Roto được bảo hành chính hãng khi mua giấy của Thế Giới Giấy, thời hạn tuỳ mã. Loại khăn nào khớp hộp nào, bạn hỏi văn phòng trước khi đặt. Các mẫu hộp xem ở nhóm hộp đựng giấy và thiết bị.

Bảng nhắc rửa tay nên treo ở đâu và ghi gì?
Food Code ghi phải có bảng hoặc poster nhắc nhân viên rửa tay tại các lavabo nhân viên dùng, đặt ở chỗ dễ thấy: lavabo trong bếp, ở quầy bar nếu có, và ở nhà vệ sinh nhân viên. Bảng nên ngắn, chữ to. Bạn có thể in mẫu chữ dưới đây, khổ A4 dọc:
RỬA TAY TRƯỚC KHI VÀO VIỆC
Khi nào: trước khi chế biến · sau khi đi vệ sinh · khi đổi việc · khi chuyển từ đồ sống sang đồ ăn liền · trước khi đeo găng · sau khi đổ rác, dọn chén bẩn, cầm tiền, cầm điện thoại.
Cách rửa: 1. Làm ướt tay. 2. Lấy xà phòng. 3. Chà ít nhất 20 giây: lòng bàn tay, mu tay, kẽ ngón, ngón cái, đầu ngón, dưới móng. 4. Xả sạch. 5. Lau khô bằng khăn giấy, dùng khăn tắt vòi, bỏ khăn vào thùng rác.
Bảng nhắc chỉ có tác dụng khi lavabo có đủ đồ. Gắn vài việc nhỏ vào nhịp ca:
- Đầu ca: kiểm bình xà phòng, hộp khăn còn; thùng rác đã thay túi.
- Giờ đông khách: thấy hộp khăn sắp hết thì châm ngay.
- Nhân viên mới: ngày đầu rửa thử một lượt, người hướng dẫn xem đủ sáu động tác chà.
- Quản lý ca: quan sát vài lượt rửa tay trong giờ đông, nhắc tại chỗ.
Gợi ý vật tư theo từng khu trong nhà hàng xem ở trang giải pháp cho nhà hàng.
Câu hỏi thường gặp
Đã đeo găng tay thì có cần rửa tay nữa không?
Có. Food Code ghi nhân viên rửa tay trước khi đeo găng để làm việc với thực phẩm. Khi đổi sang việc khác, như từ làm đồ sống sang bày đồ ăn liền, nhân viên rửa tay lại trước khi đeo găng cho việc mới.
Rửa tay ở bồn rửa rau hay bồn rửa chén có được không?
Không nên. Food Code ghi nhân viên không rửa tay ở bồn dùng để sơ chế thực phẩm, bồn rửa chén hay bồn đổ nước lau sàn, mà rửa ở lavabo rửa tay. Bếp chưa có lavabo riêng nên tính chỗ lắp một lavabo gần khu chế biến.
Rửa tay bằng nước ấm hay nước lạnh?
CDC ghi dùng nước sạch đang chảy, ấm hoặc lạnh đều được. Food Code của FDA, viết riêng cho nhân viên thực phẩm, ghi xả dưới nước ấm sạch đang chảy. Điểm hai nguồn giống nhau là nước sạch, đang chảy và chà đủ thời gian.
Quán nhỏ đặt ít xà phòng, khăn giấy có được không?
Được. Văn phòng nhận cả đơn nhỏ cho quán nhỏ, giá trị đơn tối thiểu trên 700.000đ. Không có bảng giá công khai, báo giá theo mã sản phẩm, số lượng và tần suất lấy hàng.
Cần chuẩn bị vật tư cho trạm rửa tay của bếp?
Đà Lạt Paper là văn phòng Đà Lạt của Công ty Cổ phần Thế Giới Giấy. Bạn gửi số lavabo cần trang bị qua form Nhận báo giá, hoặc gọi, nhắn Zalo 0903 004 112. Muốn xem bình xà phòng, hộp khăn trước khi đặt, bạn ghé văn phòng tại D36 Khu Quy hoạch Ngô Quyền, Phường Cam Ly – Đà Lạt, Thứ Hai – Thứ Bảy, 08:00 – 17:00. Đăng ký báo giá để được hỗ trợ tận tình. Đà Lạt Paper giao hàng miễn phí trong khu vực nội thành Đà Lạt, ngoài nội thành thì liên hệ để được báo cách nhận hàng.